กลุ่มธุรกิจ Energy Industries ของ เอบีบี (ABB) ผู้นำระดับโลกด้านเทคโนโลยีระบบไฟฟ้าและระบบอัตโนมัติสำหรับกระบวนการผลิต ออกรายงานวิจัยร่วมกับ Verdantix ชี้ว่าประเทศไทยกำลังยืนอยู่ที่จุดเปลี่ยนด้านพลังงาน ซึ่งต้องการทั้งการขยายกำลังผลิตและการยกระดับระบบอัตโนมัติเดิมไปพร้อมกัน
ประเทศไทยกำลังเผชิญกับแรงกดดันด้านพลังงานในหลายทิศทางพร้อมกัน เมื่อยอดขอรับการส่งเสริมการลงทุนในปี 2568 พุ่งสูงทำสถิติสูงถึง 1.88 ล้านล้านบาท ขับเคลื่อนโดยอุตสาหกรรมดิจิทัล ดาต้าเซ็นเตอร์ อิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง และการผลิตมูลค่าสูง ซึ่งล้วนต้องการพลังงานที่มั่นคง ยืดหยุ่น และสะอาดมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกัน การรักษาขีดความสามารถในการแข่งขันระยะยาวต้องอาศัยมากกว่าการเพิ่มกำลังผลิตไฟฟ้าเพียงอย่างเดียว แต่ต้องยกระดับประสิทธิภาพของระบบอัตโนมัติสำหรับกระบวนการผลิต (Process Automation) ที่ใช้งานอยู่แล้วด้วย
นายแอนเดอร์ มัลทีเซ็น ประธานฝ่ายอุตสาหกรรมพลังงานของเอบีบี ประจำภูมิภาคเอเชีย กล่าวว่า “การเติบโตของภาคอุตสาหกรรมไทยในระยะต่อไปขึ้นอยู่กับสองสิ่งพร้อมกัน คือการขยายกำลังการผลิตพลังงาน และการเสริมความแข็งแกร่งให้โครงสร้างพื้นฐานที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจอยู่ในปัจจุบัน ทุกวันนี้ AI, โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล การใช้ไฟฟ้า และการผลิตขั้นสูงเข้ามาเปลี่ยนรูปแบบความต้องการพลังงาน ซึ่งทำให้การขยายและการเปลี่ยนผ่านระบบต้องเดินหน้าไปด้วยกัน นี่คือแนวทางที่จะช่วยให้ประเทศไทยสร้างระบบพลังงานที่มีความพร้อมรับมือ ยืดหยุ่น และมีความสามารถในการแข่งขันที่ดียิ่งขึ้นสำหรับทศวรรษต่อไป”
สัญญาณการเปลี่ยนแปลงปรากฏชัดแล้วในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (อีอีซี) ซึ่งกำลังอยู่ระหว่างการอัปเกรดระบบส่งไฟฟ้าและหม้อแปลงเพื่อรองรับการเติบโตของดิจิทัลและอุตสาหกรรมระยะต่อไป โดยกระทรวงพลังงานได้อนุมัติการลงทุนเร่งด่วนเพื่อเพิ่มจุดจ่ายไฟและหม้อแปลงรวมกว่า 1,150 เมกะวัตต์ เพื่อรองรับดาต้าเซ็นเตอร์ที่กำลังขยายตัว และประเทศไทยอยู่ระหว่างการจัดทำแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าฉบับใหม่เพื่อเสริมความมั่นคงด้านพลังงานและบูรณาการพลังงานหมุนเวียนเพิ่มมากขึ้น
ผลสำรวจจากรายงานการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานภาคพาณิชย์และอุตสาหกรรมปี 2568 ของ เอบีบี พบว่าร้อยละ 79 ของผู้ตอบแบบสำรวจระบุว่า การเพิ่มประสิทธิภาพระบบอัตโนมัติสำหรับกระบวนการผลิต (Process Automation) ที่มีอยู่จะส่งผลต่อการลดการปล่อยคาร์บอนจากการดำเนินงานได้มากที่สุดในช่วงห้าปีข้างหน้า สะท้อนให้เห็นว่าการเพิ่มประสิทธิภาพ ความน่าเชื่อถือ และผลผลิตจากระบบเดิม สามารถเสริมความมั่นคงด้านพลังงานและยังช่วยลดการปล่อยมลพิษได้ในเวลาเดียวกัน
ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือในภาคตะวันออกของประเทศไทย ที่การเพิ่มประสิทธิภาพระบบส่งไฟฟ้าในสามพื้นที่สามารถเพิ่มกำลังการจ่ายไฟได้ถึง 550 เมกะวัตต์ แสดงให้เห็นว่าการยกระดับระบบเดิมสามารถตอบสนองความต้องการได้จริงในขณะที่โครงการใหม่ยังอยู่ในระหว่างการก่อสร้าง เมื่อระบบพลังงานมีความเชื่อมโยงถึงกันอย่างลื่นไหลแล้ว ความยืดหยุ่นของระบบยังต้องอาศัยการจัดการการผสานรวมพลังงานหมุนเวียน ความปลอดภัยทางไซเบอร์ และเสถียรภาพของการดำเนินงานไปพร้อมกัน
เพื่อตอบโจทย์ดังกล่าว เอบีบี (ABB) นำเสนอแนวทาง Automation Extended ซึ่งเป็นกรอบการทำงานที่เปิดให้ลูกค้าสามารถนำระบบดิจิทัล ไม่ว่าจะเป็น AI และการวิเคราะห์ข้อมูล (Analytics) เข้ามาใช้งานควบคู่กับระบบควบคุมที่มีอยู่ได้โดยไม่รบกวนการดำเนินงานหลัก วิธีนี้ช่วยให้ลูกค้าเปลี่ยนผ่านระบบในจังหวะที่เหมาะสม ประเมินการลงทุนด้านระบบอัตโนมัติที่มีอยู่ และปรับปรุงประสิทธิภาพในแบบที่คาดการณ์ได้ พร้อมผสานระบบอัตโนมัติมากขึ้นในระยะยาว
เอบีบี (ABB) ได้นำแนวทางนี้ไปสนับสนุนองค์กรชั้นนำในประเทศไทยแล้ว โดย ไออาร์พีซี (IRPC) ใช้ซอฟต์แวร์ของเอบีบีปรับปรุงกระบวนการผลิตไอน้ำและการผลิตไฟฟ้า ช่วยลดความผันผวนของแรงดันลงสูงสุดถึงร้อยละ 50 ส่วน กลุ่มมิตรผล (Mitr Phol Group) นำเทคโนโลยีระบบควบคุมอัตโนมัติและดิจิทัลของเอบีบีไปสนับสนุนการพัฒนาโรงงานน้ำตาลและโรงไฟฟ้าชีวมวลแห่งใหม่ ซึ่งช่วยเพิ่มความแข็งแกร่งให้กับประสิทธิภาพการดำเนินงานในสภาพแวดล้อมทางอุตสาหกรรมที่มีการใช้พลังงานอย่างเข้มข้น
การขยายตัวของดาต้าเซ็นเตอร์ในประเทศไทยสะท้อนให้เห็นความซับซ้อนของการทำงานร่วมกันระหว่างภาครัฐ ผู้ให้บริการสาธารณูปโภค และภาคเอกชน ที่ต้องบูรณาการโครงสร้างพื้นฐานด้านไฟฟ้า น้ำ และดิจิทัลเข้าด้วยกัน เอบีบี มุ่งมั่นทำงานร่วมกับลูกค้าและพันธมิตรในระบบนิเวศนี้ เพื่อนำความเชี่ยวชาญด้านระบบอัตโนมัติ ระบบไฟฟ้า และดิจิทัลมาสนับสนุนการบูรณาการที่เชื่อถือได้ พร้อมดึงประสิทธิภาพสูงสุดจากระบบอัตโนมัติสำหรับกระบวนการผลิต (Process Automation) เดิม และเพิ่มความยืดหยุ่นในการดำเนินงานระยะยาว
